Wanneer werd de officiële naam van de Heilige Stoel ingevoerd?

Henry, 64 jaar
27 april 2022

De term ‘Heilige Stoel’ is een soevereine entiteit, welke verdragen sluit, diplomatieke betrekkingen aangaat, lid is van internationale organisaties en paspoorten uitgeeft. Volgens de overlevering werd deze gesticht door de apostel Petrus in de 1e eeuw n.Chr. Is er een tijdstip bekend wanneer de naam in officieel gebruik is genomen en hoe heette de entiteit voor die tijd? Heeft de Heilige Stoel zelf een oprichtingsdatum aangenomen? Hadden de termen ‘Apostolische Stoel” en “Stoel van Rome” wellicht ook een officiële betekenis?

Antwoord

Dat zijn een hoop interessante vragen bij elkaar.

De Heilige Stoel of Sedes Sancta wordt al heel lang gebruikt om de wereldlijke en kerkelijke autoriteit van de Paus en zijn Curia (regering) aan te geven over gebieden in en rond Rome, maar ook kerkelijke autoriteit over de Katholieke Kerk overal ter wereld.

  • De overlevering wil dat de naam al in de 1ste eeuw door Paulus en Petrus werd gebruikt, 
  • en dat de term in 313 in het Edict van Milaan kunnen gebruikt zijn, waarin keizer Constantijn de Katholieke Kerk en haar bezittingen erkende (maar er is geen brontekst overgeleverd).
  • Pas na de val van het West-Romeinse Rijk duikt de term met absolute zekerheid op, wanneer in de 8ste eeuw Lombardse en Frankische koningen land schonken aan de Kerk, waaruit de Pauselijke Staten groeiden: de Donatie van Sutri (728) en de Pepijnse Schenking (756).

Die laatste jaartallen bieden meer historische zekerheid, en vallen ook samen met het ontstaan van een wereldlijke bestuurskracht over grote territoria, zowel binnen als buiten het voormalige hertogdom Rome, toen in de 8ste eeuw de Pausen de rol van de Byzantijnse hertogen overnamen.

Een echte grondwet of een stichtingsdatum is er dus niet. Wel onderging de Sedes enkele veranderingen: onder Napoleon werd ze een (weliswaar autonome) republiek in plaats van een monarchie, en tijdens de Romeinse Kwestie (1870-1929) werd de staat ook niet meer algemeen erkend. Sinds de oprichting van Vaticaanstad via het Verdrag van Lateranen (1929) wordt de Sedes wèl weer erkend als souvereine staat. 11 februari, de datum van ondertekening van dat Verdrag, wordt nog altijd binnen Vaticaanstad als een nationale feestdag gevierd.

Een Apostolische Stoel is eender welke plaatselijke kerk waarvan de stichting aan één van de twaalf apostels werd toegeschreven, doorgaans Corinthe, Efeze, Phillipi (allemaal toegeschreven ana Paulus) en Rome (Paulus en Petrus), later aangevuld met Alexandria (Marcus), Constantinopel (Andreas), Antiochië (Petrus) en Jeruzalem (Petrus en Jacobus). Ze verwezen doorgaans niet naar een echt bestuur, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bischoppelijke zetels. Binnen de Katholieke Kerk worden Sedes Apostolica en Sancta Sedes wel als synoniemen gebruikt voor de kerkelijke en wereldlijke autoriteit van de Paus. Zoals in de traditionele geloofsbelijdenis, werd met de term 'apostolisch' en het bepaald lidwoord ervoor benadrukt dat er maar één juiste opvolger van de apostolen was: "de ene, heilige, katholieke en apostolische kerk".

Reacties op dit antwoord

  • 31/05/2022 - Henry (vraagsteller)

    Geachte Dr. Catteeuw, met excuus voor mijn late reactie wil ik u alsnog hartelijk danken voor uw heldere en duidelijke uitleg. met vriendelijke groet, Henry

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen